Het VU medisch centrum start een groot onderzoek om de behandeling van intensive care patiënten met bloedvergiftiging te verbeteren. Hierbij worden grote hoeveelheden geanonimiseerde data uit het elektronisch patiëntendossier ingezet om de optimale dosering antibiotica te bepalen. Deze vernieuwende vorm van ‘personalized medicine’ moet leiden tot een daling van het aantal sterfgevallen en sneller herstel. De inzet van ‘big data’ aan het bed van de patient is een wereldwijde primeur.

Tertium werkt mee aan de kennisdisseminatie van het project Right Dose Right Now.

Juiste dosis antibiotica

Wekelijks belanden driehonderd Nederlanders op de intensive care met een ernstige bloedvergiftiging (sepsis). Honderd opnames hebben een dodelijke afloop. De patiënt krijgt hoge koorts, gaat snel ademen, wordt verward en raakt uiteindelijk in shock. Antibiotica zijn levensreddend. Maar de juiste dosis bepalen is lastig omdat ernstig zieke patiënten anders omgaat met medicijnen dan onder normale omstandigheden. Uit internationaal onderzoek blijkt dat slechts de helft van alle patiënten met bloedvergiftiging een optimale dosis antibiotica ontvangt.

Voor het project ‘Right Dose Right Now’ ontwikkelden onderzoekers van VUmc software die voor elke individuele patiënt op elk moment berekent hoeveel antibiotica er nodig is. Dit wordt gebaseerd op het elektronisch patiëntensysteem waarin de gegevens staan opgeslagen van alle intensive care patiënten. Er wordt samengewerkt met het AMC, OLVG en onderzoeksgroepen uit België, Canada en Australië. Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het programma ‘Goed Gebruik Geneesmiddelen’ van ZonMw.

Miljoenen gegevens

‘Medisch specialisten op de intensive care vertrouwen nog altijd op standaarddoseringen voor antibiotica. Maar die zijn vaak gebaseerd op gegevens van vrijwilligers of patiënten die niet ernstig ziek zijn. Dat is eigenlijk heel verbazingwekkend’, zegt intensivist en onderzoeksleider Paul Elbers. Hij stelt dat het beter is om gebruik te maken van de elektronische informatiesystemen waarop alle patiënten van de intensive care zijn aangesloten. ‘Die systemen bevatten miljoenen gegevens over honderden patiënten. Daarmee gebeurt nu helaas nog heel weinig’, zegt hij. ‘Wij kunnen op basis van die gegevens de optimale dosering bepalen.’

Hogere sterfte terugdringen

Door in een vroeg stadium de juiste dosis antibiotica toe te dienen, hopen de onderzoekers de hoge sterfte aan bloedvergiftiging terugdringen. Tevens verwachten ze een kortere verblijfsduur van patiënten op de intensive care en een vermindering van het aantal complicaties, waardoor jaarlijks minimaal 15 miljoen euro bespaard kan worden. Ook kan het toedienen van de juiste dosis antibiotica resistentie van bacteriën tegengaan.

Patiëntenwensen

De onderzoekers hebben ook aan ex-patiënten en hun familieleden gevraagd wat zij als belangrijkste uitkomst van een verbeterde behandeling zien. Naast snellere genezing was dat vooral het schrikbeeld van ernstige acute verwardheid, een veelvoorkomende complicatie bij bloedvergiftiging. Dit aspect wordt daarom meegenomen in het onderzoek.